غلامحسين افضل الملك

132

سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )

كه ميروى گاهى آب رودخانه خشك مىشود . باز يك فرسخ ديگر كه طى شود آب زايش مىكند و جريان مىيابد . از كسكك تا تربت غالبا آب ديده مىشود . صبح جمعهء 25 ربيع الاول بتربت رسيديم . پشت دروازه در سر مزار مولانا قطب الدين حيدر در مسجد وسيعى كه در عهد شاه صفى بسعى حاجى درويش على تربتى ساخته شده است منزل كرديم . شب را مانديم شنبهء 26 هم در آنجا توقف داشتيم . از براى ديدن شهر و اهالى و خريدن بعضى تداركات به شهر رفتيم . شهرى پرنعمت است . قيمت هر چيز ارزان است مگر اجناسى كه بايد از شهر دوردست آورد هواى تربت بر خلاف ترشيز ييلاقى است . ميوه‌هاى خوب دارد . بازار و دكاكين آن به قدر فراخور آراسته است در شهر آب‌هاى روان دارد . طاق اطاق‌ها را به جهت رفع ايذاء موريانه تيرپوش نمىكنند غالبا سقف‌هاى ضربى ميزنند . تربت در ميان دشتى واقع شده كه دو طرف آن كوه است . دور شهر برج و بارو و خندق است و مردمان تربت غالبا خوبند از معارف اينجا يكى جناب صدر العلماء است كه رياست و تشخّص و صحن و سفره دارد و در سلسلهء تجّار ، معروف ايشان حاجى امين التجّار است كه با او ملاقات واقع شد . در بيرون شهر تربت از دو طرف دو فرسخ باغات متصل بيگديگر ديده مىشود كه فواكه و اثمار خوب از آنجا به عمل مىآيد . تربت از شهرهاى خراسان علاوه بر نقد و جنس ماليات صحيح ديوانى حاكم تربت در اين سنوات بايد در هر سال هفده هزار تومان بوالى خراسان بدهد . شب يكشنبهء بيست و هفتم ربيع الاول از تربت به طرف منزلى كه موسوم به « رباط بىبى » است حركت كرديم مسافت راه پنج فرسخ كمتر است . تمام راه آبهاى جارى دارد . در ابتداء راه قريهء « بورياآباد » است و بعد « تقىآباد » ديده مىشود . در سر دو فرسخى قريهء « صدرآباد » است كه ملك جناب صدر العلماء تربتى است قريهء صدرآباد خيابانهاى راست و موزون دارد كه همه مشجر و با نزهت است . صدر العلماء حمامى هم در آنجا ساخته است كه رعايا آسوده باشند . صبح بقريهء رباط بىبى رسيديم در يك ميدانى